BOLALARDA QUTURISH KASALLIGI EPIDEMIOLOGIK OMILLARI VA OLDINI OLISH CHORA-TADBIRLARI

 

Mavzuning dolzarbligi:Quturish kasalligi odamlarda va hayvonlarda uchraydigan zntrpnz kasalliklar guruxiga kiradi. Odamzodga bu kasallik ming yillar davomida malum bolishiga qaramasdan hozirgi vaqtda hamkam organilgan va odamlar uchun juda xavfli kasalliklardan biri bolib qolmoqda. Quturish kasalligidan har yili dunyo boylab 55 mingdan ortiq odam o`ladi va 7 mln.ga yaqin odam o`lim havfini antirabik emlashlar orqali bartaraf qiladi (Kantorovich R.A., 2006). Quturish kasalligi odamlar va hayvonlar ortasida deyarli butun dunyo boyicha tarqalgan bolib, faqatgina ayrim davlatlar bu kasallikdan mustasno (asalan: Avstraliya, Angliya, Yangi Zelandiya).

Bu kasallik virus etiologiyali yuqumli kasallik bolib tabiiy o`choqlilik xususiyatiga ega. Ayrim hududlarda quturish kslligining yovvoyi uchoqlari paydo bo`lishi va kasallik faqat yovvoyi hayvonlar orasida tarqalib qolmay, balki odamlar populyasiyasiga ham kirib kelishi mumkin. Keyingi yillarda shahar va qishloqlarda daydi it va mushuklar ko`payib borishi jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Rssiya federasiyasida har yili 5-15ta quturish kasalligi 100 ming aholi ortasida kuzatilib turdi (Onishenko G.G., 2000).

Quturish kasalligi boyicha epizootik holatlarni o`rganish tabiiy sharoitlarda muhimijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega. Shuningdek, malum hududlarda uning o`zgaruvchanligini thlil qilish etiborga molik. Shu nazariyaga asoslangan holda bazi xududlar doimiy ravishda quturish kasalligining o`chogi bolsa, boshqa xududlard esa bu kasallik bir necha yillar oraligida qaytalanib turadi.Bu xududlarda kasallik odatda har 2-5 yilda, ayrim holatlarda esa har 7-10 yil oraligida qaytalandi. Keyingi yillarda ko`pgina davlatlar qatori Ozbekistonda ham quturish kasalligi bilan kasallangan bemorlar soni oshib borishining sabablaridan biri yovvoyi hayvonlarning odamlarga va uy hayvonlariga hujum qilishlari kopaymoqda (Usmonov U.M., 2000, Shomansurova Sh.Sh. 2004, Usmonov A.M., 2007).

Tadqiqod maqsadi: Bolalarga quturish kasalligini epidemiologik omillarni va oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish.

Tekshirish materiallari va ularning usullari:Shu maqsadda Samarqand viloyati Yuqumli kasalliklar shifoxonasida oxirgi 10 yil

qoshimcha holda bemorda nafas olishning, yutinishning qiyinlashuvi, bundan tashqari bosh ogrigi, talvasa sindromi, qayd qilish, akustikofobiya (qattiq ovozga qorquv) belgilari kuzatilgan. Bemorlar shifoxona sharoitida davolanishda simptomatik muolajalarini olishgan. Shundan song bemorlarda bosh miya faoliyatining buzilishi, parez-paralichlar, nafas, yurak faoliyatining yetishmovchiligi sababli

o`lim yuz bergan.

 Xulosa. Samarqand viloyatining Payariq, Past-dargom, Bulungur tumanlarida nisbatan
 

davomida yotgan bemor bolalarning kasallik tarixlari retrospektiv taxlil qilindi.

Tekshirish natijalari:Samarqand viloyati Yuqumli kasalliklar klinik shifoxonasiga 16 ta bemor murojaat qilgan bolib, ular 3-14 yoshdagi bolalar bolgan.Bolalarning yoshi bo`yicha 3 yoshdan to 6 yoshgacha 3 ta(18,75%), 7 yoshdan to 11 yoshgacha 10 ta (62,5%) va 12 yoshdan to 14 yoshgacha 3 ta (18,75%) tashkil etgan. Bolalarning aksariyati ogil bola 13 ta (81,25%)dan va 3 ta (18,75%) qiz boladan iborat.Bemorlarningmanzilgohlari taxlil etilganda Payariq tumanida 4 ta (25%), Pastdargom tumanida3 ta (18,75%), Bulungur tumanida 3 ta (18,75%), Tayloq tumanida 2 ta (12,5%) va Urgut, Ishtixon, Kattaqurgon, Samarqand tumanlaridan 1 tadan (6.25%) bemorlar murojaat etgan. Shunisi etiborga molikki, bolalarning kopchiligi maktab yoshidagi bolalar bolib, kasallik bolalarda quturgan daydi itlar 10 ta (62.5%) va uy it va mushuklar6 ta (37,5%) tishlashi tufayli sodir bolgan. Zararlaninish bemorning 13 tasida (81,25%) qo`l va oyoqlar soxasidan, 2 tasida (12,5%) boshning yuz soxasidan va 1 tasida (6,25%) tanasining (bel soxasi) tishlanishi natijasida kelib chiqqan. Anamnestik malumotlariga kora, kasallikning yashirin davri bemorlarning7 tasida (43,75%)6 oydan to 10 oygacha, 6 tasida (37,5%) 3 oydan to 5 oygacha, 2 tasida (12,5%) 1 oyni va 1 tasida (6.25%) 2 oy davom etgan. Bemorlarning14 tasi (87,5%) it tishlagandan song hattoki davolash muassasiga ham murojaat etmagan va jarohat sohasi tibbiy ishlov berilmagan, qolgan2 tasida (12,5%) boshning yuz soxasidan tishlangan jarohatidan song tumanshifoxonasiga murojaat etgan va antirabik vaksina olishiga qaramasdan kasallik bolalarda rivojlangan.

Kasallikning boshlang`ich davrlarida9 tasida (56,25%) bir necha soatdan to 1 kungacha,5 tasida (31,25%) 2 kun va2 tasida (12,5%) 3 kun davom etgan. Kasallikning II-chi avj olish davri 10 tasida (62,5%)bir necha soatdan to 24 soatgacha,3 tasida (18,75%) 2 kun va 3 tasida (18,75%) 3 kun davom etgan. Kasallikning III-chi falajlanish davridabolalarda kasallik bir necha soatdan 18-20soatgacha davom etgan.

Obektiv korikda: bemorlarning axvoli ogir, ularda kuchli qo`rquv hissi, tana haroratining 38,5-390C ga ko`tarilishi, yurakning tez urishi, aerofobiya, fotofobiya, gidrofobiya (suv oqishi, ovozini eshitish tufayli qo`rquv hissi) bularga ko`p tarqalganligini inobatga olib, bu tumanlarda

kasallikning epidemiologik holatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlarni va veterinariya nazoratini kuchaytirish lozim.

  Kasallik asosan maktab yoshdagi bolalarda ko`p kuzatilganligi sabablimaktablarda, shu-ningdek, boshlangich talim muassasalarida sanitariya-oqartiruv ishlarini yolga qoyish, antirabik vaksina va immunoglobulinning naqadar muhimligini tushuntirish, ota-onalar orasida shu kasallik profilaktikasi bo`yicha maruzalar tashkil qilish lozim.

                                                        Adabiyotlar

1. .. // - : . . IX . . , 2006. - .59-60.2. .. // ., 2002. .58-62.3. , . . // ., 1999. - . 94. .. - // . . . ., -2000. -4. .4-8.5. .., .. - // : .,

2000. . 145

 

Qurbonova L.M.,

Baxrieva Z.

Orziqulov A.O.,

Shodieva D.A.

 

BrusellYOz bilan ogrigan bemorlarda elektrokardiogrammaning oziga xos xususiyatlari

SamMI (rektor prof. Shamsiev A.M.) yuqumli kasalliklar, epidemiologiya va dermatovenerologiya kafedrasi

 

 


Mavzuning dolzarbligi: Brusellyoz infeksiyada yurak-qon tomir tizimining zararlanishi patogenetik darajada isbotlab berilgan. Kopchilik mualliflar ma'lumotlariga qaraganda, brusellyoz bilan ogrigan bemorlarda yurak-qon tomir tizimining zararlanishi miokarditlar, miokardiodistrofiyalar, perikarditlar rivojlanishi bilan xarakterlanadi (Arbulieva E.A. 2000, Zenkov N.K., 1996). Kopincha bu ơzgarishlar funksional xarakterda bolib, faqatgina maxsus tekshiruvlar natijasidagina aniqlanilishi mumkin. Shuning uchun ham infeksion kasalliklarda shu jumladan brusellyoz kasalligida xam yurak-qon tomir tizimi tomonidagi funksional ozgarishlarning darajasi va xarakterini aniqlash uchun turli xildagi instrumental tekshiruv usullardan, eng avvalo esa elektrokardiografiya usulida foydalanish maqsadga muvofiqdir. Shuni ta'kidlash lozimki, brusellyozda elektrokardiogrammadagi ơzgarishlar qaytar xarakterga ega bolib, miokarddagi diffuz-distrofik buzilishni korsatadi. Ba'zi hollarda bu ozgarishlar turgun xarakterga ega bolib, bu miokarddagi turgun ozgarishlardan dalolatdir.

N.D. Yushuk va hammualliflar olib borgan
yordam k orsatishni tashkillashtirish.

Tekshirish materiallari va uslublari: Samarkand viloyat yuqumli kasalliklar klinik shifoxonasida oxirgi 3 yil davomida brusellyoz tashxisi bilan davolangan 100ta bemorlarni klinik va instrumental tekshirdik. Bemorlar yoshi 16 dan 69 yoshgacha b olgan diapazon orasida edi. Shundan 56ta bemor otkir brusellyoz, 19 ta bemor otkir osti brusellyoz va 25 ta bemor surunkali brusellyoz tashxisi bilan davolangan bemorlarda elektrokardiografik tekshiruvlar natijalarini tahlilini otkazdik.


 

EKG tekshiruvlarda quyidagi ozgarishlarni aniqlashgan: avtomatizm buzilishi (sinusli bradikardiya, aritmiya, taxikardiya) - 69.7% brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarda va 35.8% brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarda aniqlangan. Yurak ichi otkazuvchanligining buzilishi (AV-blokadalar, qorinchalar ichi blokadasi ekstrasistoliyasi yurak qozgaluvchanligining buzilishi (qorinchalar usti ekstrasistoliyasi va qorinchalar ekstrasistoliyasi) 23,1% brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarda va 20.4% brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarda kuzatilgan. Repolyarizasiyaning buzilishi (qorinchalar kompleksining oxirgi qismining ozgarishi, qorinchalarning erta repolyarizasiyasi sindromi) 20% brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarda va 12.3% brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarda aniqlangan.

Tadqiqotning maqsadi: Brusellyoz kasalligida yurak qon tomir tizimi zararlanishini organish va ushbu kasallik bilan ogrigan bemorlarda yurak qon tomir tizimidagi ozgarishlarni erta aniqlash vaqtida yuqori sifatli

Olingan natijalar: brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarning EKG larini tahlilini quyidagi jadvalda keltiramiz.

Demak, brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarning 50%ida sinusli taxikardiya, 5.3% ida sinusli bradikardiya, 17.8 %ida sinusli aritmiya, 8.9%ida qorinchalar ekstrasistoliyasi, 5.3%ida atrioventrikulyar blokadaning I darajasi, 12.5%ida qorinchalar ichi blokadasi, 21.4%ida qorinchalarning erta repolyarizasiyalanish sindromi, 26,7% bemorlarda miokardda diffuz ozgarishlar aniqlangan.

                                                           

Brusellyozning otkir osti shakli bilan ogrigan bemorlarning EKG larini tahlilini quyidagi jadvalda keltiramiz:

otkir osti brusellyoz bilan ogrigan bemorlarning EKG ozgarishlari

Brusellyozning otkir osti shakli bilan ogrigan bemorlarning 78.9%ida sinusli taxikardiya, 5.2% ida sinusli bradikardiya, 15.7 %ida sinusli aritmiya, 10.5%ida qorinchalar ekstrasistoliyasi, 5.2%ida atrioventrikulyar blokadaning I darajasi, 21%ida qorinchalar ichi blokadasi, 36.8%ida qorinchalarning erta repolyarizasiyalanish sindromi, 21% bemorlarda miokardda diffuz ozgarishlar tashxislandi. Brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarning EKG larini tahlilini quyidagi jadvalda keltiramiz (3 jadval).

Surunkali brusellyoz bilan ogrigan bemorlarning EKG ozgarishlari

Brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarning 42.1%ida sinusli taxikardiya, 20% ida sinusli bradikardiya, 16 %ida sinusli aritmiya, 20%ida qorinchalar ekstrasistoliyasi, 16%ida atrioventrikulyar blokadaning I darajasi, 36%ida

 

 

qorinchalar ichi blokadasi, 40%ida qorinchalarning erta repolyarizasiyalanish sindromi, 64% bemorlarda miokardda diffuz ozgarishlar aniqlandi.

Xulosa: Xulosa ornida shuni aytish lozimki, brusellyoz bilan ogrigan barcha bemorlarni yurak-qon tomir tizimi faolityatini klinik va instrumental tekshirishni tashkil qilish, barcha bemorlarga elektrokardiografik tekshiruv otkazilish va yurak-qon tomir tizimi faolityai buzilishi aniqlangan barcha bemorlarga kardiolog k origini tavsiya qilish zarur.

Brusellyoz bilan ogrigan bemorlarda yurak-qon tomir tizimi zararlanishi shubha uygotmaydi, lekin mualliflar tomonidan tomir va yurakga xos ozgarishlarning tasvirlanishi ba'zida bir-biriga qarshi fikrlar keltirib chiqaradi. Brusellez kasalligida qon aylanish tizimini ozgarishlarini aniqlash, har bir regionda kasallikning kechishi va uning qon tomir tizimiga k orsatadigan ta'sirini organish va ushbu regionlar uchun zarur normativlar va tavsiyalar ishlab chiqishda, zamonaviy medisina yutuqlaridan unumli foydalanish maqsadga muvofiqdir.

 

 Adabiyotlar

1. .. /.. , ..-. , .. // VI - ": ". - , 2000. - . 121-124.

2. .. /.. , .. // . - 1996. - .116 - . 6 - . 729-738..

3. .. / .. , . . .- .: , 1999. - T.L. - . 322 - 338.

 

 

Qurbonova L.M.,

Shodieva D.A.,

Orziqulov A.O.,

Baxrieva Z.

Brusellyoz kasalligida yurak-qon tomir tizimida boladigan ozgarishlar

SamMI (rektor prof. Shamsiev A.M.) yuqumli kasalliklar, epidemiologiya va dermatovenerologiya kafedrasi

 

 

 


Tadqiqotning dolzarbligi. Brusellyoz bilan kasallanish va u bilan kurashish xozirgi vaqtda Ozbekiston Respublikasi Soglikni Saqlash Vazirligining asosiy muammolaridan biri bolib kelmoqda. Respublikamizning ayrim ma'muriy territoriyalarida, jumladan Navoiy, Jizzax, Buxoro, Qashqadaryo, Samarqand viloyatlarida brusellyoz boyicha epidemik jarayon nostabil bolib kelmoqda. Jahon Sogligni Saqlash Tashkiloti ma'lumotiga kora brusellyoz kasalligi aktual muammolardan biri hisoblanadi, chunki sporadik kasallanishi yuqori darajada turadi va pasayish tendensiyasiga ega emas. Brusellyoz bilan kasallangan bemorlarda turli a'zo va tizimlar zararlanadi, shu jumladan yurak qon tomir sistemasida ham ozgarishlar kuzatiladi (N.N. Ostrovskiy , 1996, E.S. Belozerov, 2000, V.I. Pokrovskiy,2003).

Kopchilik mualliflarning ma'lumotlariga qaraydigan bolsak, brusellyozning turli xil shakllari bilan kasallangan kasallarda: kardialgiya (9,5%-18%), taxikardiya, (2,8-22,5%),

 Shundan 56 ta bemor otkir brusellyoz, 19 ta bemor otkir osti brusellyoz va 25 ta bemor surunkali brusellyoz tashhisi bilan davolangan.

Tashhis klinik va epidemiologik ma'lumotlarga asoslanib, labarator tekshiruvlar natijasi bilan tasdiqlanib qoyilgan bolib, Xedelson, Rayt serologik reaksiyalarining brusellyozli eritrositar diagnostikasi bilan musbat natijasiga asoslanib qoyildi.

Bemorlarninng yurak-qon tomir tizimini tekshirar ekanmiz, asosan quyidagi klinik va instrumental tekshiruvlarni otkazdik.

Klinik va instrumental tekshiruvlardan:

bemorlarning yurak va qon aylanish tizimi faoliyati buzilishiga oid shikoyatlari

puls korsatgichlari

yurak auskultasiyasi

arterial qon bosimi korsatgichlari

elektrokrdiografiya natijalarini aniqladik.

Olingan natijalar: Bemorlarning turar joyiga qarab taqsimlaydigan bolsak, shifoxonamizga murojaat qilgan bemorlarning 7 tasi Qashqadaryo viloyatidan, 22 tasi Jizzax viloyatidan, Surxondaryo viloyatidan 1 ta bemor va qolgan 70 ta bemorning doimiy turar joylari Samarqand viloyatidir. Samarqand viloyatida yashovchilarni turar joylari bơyicha taqsimlaydigan bolsak, Nurobod tumanida yashovchi bemorlar 17 kishi, Qoshrobodliklar 7 kishi, Payariqdan 9 kishi, Urgutdan 10 ta bemor, Pastdargomliklar 8 kishi, Bulungur tumanidan 4 ta bemor, Jomboy tumanidan 3 ta bemor, Tayloq tumanidan 3 ta bemor, Samarqand tumanidan 5 ta bemor, Samarqand shahridan 2 ta bemor, Ishtixon va Kattaqorgon tumanlaridan 1 ta dan bemorni tekshirdik.

Brusellyoz bilan kasallangan bemorlarning yurak-qon tomir tizimini tekshirganimizda brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan 42 (75%)ta bemorda, otkir osti shakli bilan ogrigan 16 (84.2%)ta bemorda va surunkali shakli bilan ogrigan 20 ta (80%) bemorda yurak qon tomir tomonidan ozgarishlar aniqlandi. Bunda otkir brusellyoz bilan ogrigan kasallarning 67.8% ida yani 38 ta bemorda va surunkali shakli bilan ogrigan 48% ida yani 12 ta bemorda, xamda otkir osti shakli bilan ogrigan 47.3% ida yani 9 ta bemorda kardiomiopatiyani, otkir brusellyoz bilan ogrigan kasallarning 7.1% ida yani 4 ta bemorda va surunkali shakli bilan ogrigan 28% ida yani 7 ta bemorda, hamda otkir osti shakli bilan ogrigan 36.8% ida yani 7 ta bemorda miokarditni. Surunkali miokardit bilan ogrigan 1(4%)ta bemorda perikardit tashhisi qoyilgan.

Miokardit tashhisi Nyu-York yurak assosiasiyasining kriteriyalariga (NYHA 1964, 1973) asoslanilib tashhislandi. Kardiomiopatiya

 ortacha 89.30.88, erkaklarda esa 94,50,75, diastolik qon bosimi ayollarda ortacha 60.30.56, erkaklarda esa 70.31.6 ni tashkil qildi.

Brusellyozning turli shakllari bilan ogrigan bemorlarda qayd qilingan elektrokardiogramma natijalarini tahlil qiladigan bolsak, EKG dagi ozgarishlar 87 ta kasallarda (87%) aniqlanildi. EKG dagi ozgarishlarga ritm buzilish, avtomatizm buzilish, otkazuvchanlik buzilishi hollari aniqlanildi.

Xulosa: Xulosa ornida shuni aytish lozimki,

 

 

bradikardiya, (2,3-6%), sinusli aritmiya (4,8%-25%), ekstrasistoliya, qorinchalar ichi blokadasi (7,1-31%), yurak tonlari bogiqligi (18%-72%), yurak choqqisida sistolik shovqin (2,8%-44%), yurak chegaralarining chapga kengayishi. (4,2%) Adabiyotlardagi ma'lumotlariga kơra, brusellyoz bilan kasallangan kasallarda: miokardit (2,5-5,8%), miokardiodistrofiya (5,4%-40%) tashhislanadi. (G.F. Barbanchik 1999, V.A. Barsel, V.D. Vaxlev, 1998).

Tadqiqotning maqsadi:Brusellyoz kasalligida yurak qon tomir tizimi zararlanishini organish va ushbu kasallik bilan ogrigan bemorlarda yurak qon tomir tizimidagi ozgarishlarni aniqlash va vaqtida yqori sifatli yordam korsatishni tashkillashtirish.

Tekshirish materiallari va uslublari:biz Samarkand viloyat yuquumli kasalliklar klinik shifoxonasida oxirgi 3 yil davomida brusellyoz tashhisi bilan davolangan 100ta bemorlarni klinik va instrumental tekshirdik. Bemorlar yoshi 16 dan 69 yoshgacha bolgan diapazon orasida edi.

tashhisi JSSTning 1995 yilgi klassifikasiyasi asosida va Perikardit tashhisi perikardit kasalliklari klassifikasiyasi MKB-X (JSST, Jeneva, 1992)asosida tashhislandi.

Yurak-qon tomir tizimi zararlanishiga e'tibor qaratadigan bolsak, brusellyozning ham otkir, ham surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarning shikoyatlarida yurak sohasida ogriq va yurakning tez-tez urishiga shikoyatlarning salmoqli qismini tashkil qiladi. Yurak sohasidagi ogriqni xarakterlab berish soralganida kopchilik bemorlar aniq xarakteristika bera olmadi va bu asosan sanchuvchi ogriqqa oxshaydi deb ta'riflashdi. Ogriqlar sutkaning turli vaqtlarida vujudga kelib ba'zan 2-3 soatgacha davom etgan bolib, nitroglisirin bilan ogrik bartaraf bolmaganiga e'tibor qaratadigan bolsak bular stenokardiya xarakteridagi ogriq emas.

Brusellyozning otkir shakli bilan ogrigan bemorlarning 25 tasida (44.6%) kardialgiya, 28 tasida (50%) taxikardiya, 1 tasida (1.8%) inspirator xansirash, 4 ta bemorda (7.1%) yurak chegaralarining chapga siljishi, 29 tasida (51.7%) yurak tonlarining bogiqligi, 19 ta bemorda (33.9%) yurak choqqisida sistolik shovqin aniqlanildi. Otkir brusellyoz bilan kasallangan kasallardagi qon bosimi korsatgichlariga e'tibor qaratadigan bolsak, bemorlardagi sistolik arterial qon bosimi ayollarda ortacha 90,60.88, erkaklarda esa 98,50.83, diastolik qon bosimi ayollarda ortacha 67.60.42, erkaklarda esa 70.51.2 ni tashkil qildi.

Brusellyozning otkir osti shakli bilan ogrigan bemorlarning 14 tasida (73.6%) kardialgiya, 16 tasida (84,2%) taxikardiya, 2 ta bemorda (10.5%) yurak chegaralarining chapga siljishi, 10 tasida (52.6%) yurak tonlarining bogiqligi, 8 ta bemorda (42.1%) yurak chuqqisida sistolik shovqin aniqlanildi. Otkir osti brusellyoz bilan kasallangan kasallardagi qon bosimi korsatgichlariga e'tibor qaratadigan bolsak, bemorlardagi sistolik arterial qon bosimi ayollarda ortacha 91,20.63, erkaklarda esa 96,50,85, diastolik qon bosimi ayollarda ortacha 64.60.82, erkaklarda esa 72.81.1 ni tashkil qildi.

Brusellyozning surunkali shakli bilan ogrigan bemorlarning 20 tasida (80%) kardialgiya, 19 tasida (76%) taxikardiya, 2 tasida (8%) inspirator hansirash, 6 ta bemorda (24%) yurak chegaralarining chapga siljishi, 22 tasida (88%) yurak tonlarining bogiqligi, 18 ta bemorda (72%) yurak chuqqisida sistolik shovqin aniqlanildi. Surunkali brusellyoz bilan kasallangan kasallardagi qon bosimi korsatgichlariga e'tibor qaratadigan bolsak, bemorlardagi sistolik arterial qon bosimi ayollarda
 brusellyoz bilan ogrigan barcha bemorlarni yurak-qon tomir tizimi faoliyatini klinik va instrumental tekshirishni tashkil qilish, barcha bemorlarga elektrokardiografik tekshiruv otkazish va yurak-qon tomir tizimi faoliyati buzilishi aniqlangan barcha bemorlarga kardiolog koriginiya tavsiya qilish zarur.

                                                        Adabiyotlar

 1. .. /.. , .. // VI - ": ". - , 2000. - .131-137.2. H.H. ( ) / . .., K.M.; H.H. , .. . -.: , 1996. - . 135-148'.3. .. / .. , .. // . - 1999.-2.- . 17-20.4. .. : . ... . . -: : , 1999.- . 3-111.5. .. /.. , .. , .. //.- 1998.-. 38, 5. - . 18-20.

, .
.

:


5 .
  • ., . , 18.

    : +998979291009; E-mail: vestnikvracha.vv@gmail.com; doctor_axboroti@inbox.uz


     
     
    Answers 2021 | World of cats